Slechtvalk

 Bij hoogbouw in een enigszins vrije omgeving, bijvoorbeeld aan de stadsrand, kunnen we iets doen voor één van de meest spectaculaire stadsvogels: de slechtvalk. Deze soort broedt op grote hoogte in speciale nestkasten. In de ontwerpfase kan daar goed rekening mee worden gehouden, zoals een voorziening om in de nokruimte bij de kast te kunnen komen voor onderhoud. Met dergelijke kasten zijn veel successen geboekt in bijvoorbeeld schoorstenen van energiecentrales maar ook in gebouwen. Of zo'n voorziening zin kan hebben hangt onder andere af van de omgeving. Raadpleeg daarvoor de Stadsvogeladviseur van Vogelbescherming Nederland en/of de Werkgroep Slechtvalk Nederland.

Biotoop

  • Oorspronkelijk biotoop: de slechtvalk komt over de hele wereld voor van de tropen tot in het poolgebied, in gebergte en in laagland. De slechtvalk is zeer kritisch over de nestplaats en ontbreekt als er geen geschikte veilige nestplaatsen zijn.
  • Stadsbiotoop: de slechtvalk komt over de hele wereld voor in steden. In veel grote steden in de VS broeden slechtvalken, de populatie in Nederland staat nog in de kinderschoenen. De slechtvalk overwinterd ook in steden.

Nestplaats

  • Natuurlijke nestplaats: bij voorkeur op hoge plaatsen bij water, moeilijk toegankelijk en vrij van verstoring. Zoals richels langs een steile rotswand, van ½ meter diep en met een overhang. De slechtvalk bouwt zelf geen nest en draagt geen nestmateriaal aan, de nestplaats heeft meestal een zachte ondergrond of resten van een oud nest van een andere vogel.
  • nestplaats in de stad: op hoge ontoegankelijke bouwwerken, zoals schoorstenen, koeltorens en zendmasten, vaak in speciaal geplaatste nestkasten. In Nederland broedt ongeveer driekwart van de slechtvalken in een nestkast. Een bezette nestplaats wordt meestal jaren achtereen gebruikt.

Broedtijd

  • Vanaf eind maart. Jaarlijks 1 legsel, meestal 3 of 4 eieren.
  • De slechtvalk is zeer territoriaal en broedt solitair. Het broedterritorium wordt vaak het hele jaar bezet.

Status

  • Zeer schaarse broedvogel, ongeveer 100 territoriale paren in 2012.
  • Rode lijst status: gevoelig.
  • Broedt sinds 1990 jaarlijks in NL. Het aantal broedparen neemt toe.

Voedsel

  • Hoofdzakelijk vogels, die met een spectaculaire jachtvlucht in de lucht worden gevangen.
  • In geschikt biotoop is altijd voedsel aanwezig. De slechtvalk jaagt afhankelijk van het seizoen en het biotoop op de meest aanwezige langs vliegende soorten, van goudhaantje tot reiger.
  • In Nederlandse steden zijn stadsduif en spreeuw de belangrijkste prooi.
  • In steden bestaat het voedsel voor een deel uit nachttrekkers, vogels die 's nachts trekken, deze worden in het kunstlicht van de stad 's nachts boven de stad gevangen.

Aandachtspunten

Op plekken waar slechtvalken aanwezig zijn, is in principe voldoende voedsel en genoeg ruimte om te jagen. Als het om een nestplaats gaat is de slechtvalk echter kieskeurig. Het is niet mogelijk om slechtvalken met een nestkast te ‘lokken'. Men kan met een nestkast wel aanwezige slechtvalken een nestplaats bieden. Raadpleeg hiervoor altijd een deskundige, bij voorkeur via de Werkgroep Slechtvalk Nederland.