Zwarte roodstaart

 De zwarte roodstaart is een juweel van een zangvogeltje van oorspronkelijk rotsachtig terrein. De vogels broeden in allerlei gaten, holtes en nisjes in veelal stenig materiaal. In stedelijk gebied zoekt deze soort altijd een omgeving met wat open terrein nabij. Bouwterreinen bijvoorbeeld, maar ook spoorwegemplacementen en nieuwbouwwijken. Zelfs in stadskernen laat de soort zich wel zien, mits daar ook open ruimte is of wordt gecreëerd in de vorm van ‘bruine daken' met afwisselend kruidachtige vegetatie en open, stenige plekken. In een daartoe geschikte omgeving kunnen voor de zwarte roodstaart speciale neststenen in muren worden gemetseld.

Biotoop

  • Oorspronkelijke biotoop: rotsachtig landschap en puinhellingen in gebergtes, met een voorkeur voor droge, zonnige gebieden. Warmte speelt niet zo'n grote rol, de zwarte roodstaart komt voor tot de sneeuwgrens. De soort mijdt natte terreinen en gebieden met hoge gewassen. Anders dan andere zangvogels die op de grond broeden prefereert de zwarte roodstaart hoge zangposten van 20 meter of hoger, bijvoorbeeld op hoge, uitstekende rotsen.
  • Stadsbiotoop: veel broedplaatsen zijn tijdelijk van aard. De zwarte roodstaart broedt vrijwel altijd op bouwterreinen, maar verdwijnt weer als het gebied volledig is ingericht. Hijskranen dienen vaak als zangpost. De zwarte roodstaart broedt ook op oude gebouwen in stadskernen, in nieuwbouwwijken, industriegebieden en op spooremplacementen. De leeftijd van de bebouwing speelt nauwelijks een rol, wél de aanwezigheid van open terrein. Woonwijken met vooral tuinen en begroeide plantsoenen zijn daardoor niet geschikt. Zandgronden zijn gunstig voor de soort, waarschijnlijk vanwege de droge bodem.

Nestplaats

  • Natuurlijke nestplaats: in spleten en gaten in rotsen, op de grond of in steenhopen op of nabij open terrein.
  • Nestplaats in de stad: de soort is creatief en weinig kieskeurig bij het zoeken naar een nestplaats in spleten en gaten in gebouwen, steenhopen of stapels bouwmateriaal.

Broedtijd

Vanaf half april, jaarlijks 2-3 legsels. De zwarte roodstaart is territoriaal en broedt solitair. In geschikt biotoop zijn aansluitende territoria.

Status

  • In Nederland zomervogel en talrijke broedvogel met 27.000 - 37.000 paar.
  • Vertoont landelijk een matige afname, maar op de hoge zandgronden stabiel.
  • Rode Lijst: nee.

Voedsel

Een grote verscheidenheid aan kleine tot middelgrote insecten en spinnen, die zowel in de vlucht als op de grond worden gevangen. Ook fruit. In de natuurlijke leefomgeving foerageert de zwarte roodstaart ook wel tijdens maanverlichte nachten. In stedelijk gebied jaagt de soort ook 's nachts bij kunstlicht op insecten.

Aandachtspunten

  • In geschikt biotoop is in principe altijd voedsel voor deze soort aanwezig. In volledig ingerichte gebieden is dat verdwenen. Behoud of aanleg van kleine stukjes braakland bevordert een goede voedselsituatie. Met ‘bruine daken' kan geschikt leefgebied worden behouden of gecreëerd zonder verlies van ruimte.
  •  In Nederland geheel afhankelijk van nestplaatsen in gebouwen. Bij ver- of nieuwbouw in geschikt gebied, zoals industrieterreinen of spoorwegemplacementen, kan standaard een aantal neststenen worden geplaatst.