Huiszwaluw

 Huiszwaluwen zijn de natuurlijke bondgenoten van bouwers! Ze metselen een kunstig nest onder allerlei uitstekende richels van bouwwerken, veelal onder dakoverstekken. Voorwaarde is wel dat er ‘bouwmateriaal' voorhanden is, zoals leem, klei of modder. Daarin moet de omgeving dus voorzien. Kunstnesten, opgehangen onder richels, kunnen huiszwaluwen soms verleiden om daar een (kleine) kolonie te vestigen. Voorwaarde is wel dat de vogels vrij af en aan kunnen vliegen (geen obstakels nabij) en dat de omgeving ze voldoende insecten biedt. In wat meer open gebied kan de aanleg van een huiszwaluwtil worden overwogen. Dat is een relatief simpele maar zeer doeltreffende voorziening om huiszwaluwen ‘richels' aan te bieden voor de nestbouw. De Stadsvogeladviseur van Vogelbescherming Nederland of een plaatselijke vogelwerkgroep kan adviseren.

Biotoop

  • Oorspronkelijke biotoop: heel Europa, behalve waar voldoende insecten ontbreken door extreem koude en natheid. 
  • Stadsbiotoop: rond bebouwing, van het platteland tot midden in steden, vaak in de nabijheid van water.

Nestplaats

  • Natuurlijke nestplaats: in kleine tot middelgrote kolonies onder een overhang tegen een rotswand, vaak in de omgeving van water. Het nest wordt gemaakt van modder, verzameld binnen een straal van 500 meter van het nest. De nestplaatsen zijn vaak vele generaties in gebruik. 
  • Nestplaats in de stad: buitenmuren van gebouwen onder overhangende dakgoten of andere uitsteeksels. Meestal in de directe omgeving van water, ook wel onder bruggen. Binnen een straal van 500 meter is modder aanwezig. De huiszwaluw heeft een uitgesproken voorkeur voor witte muren.

Broedtijd

Begin mei tot september. Jaarlijks 1 of 2 legsels.

Status

  • Zomervogel, overwintert in Afrika ten zuiden van de Sahara.
  • Nederlandse Rode Lijst: gevoelig.
  • Rode Lijst Vlaanderen: categorie 3, kwetsbaar
  • Achteruitgang meer dan 60%. Onder meer door het steeds schaarser worden van modder voor de nestbouw (toenemende bestrating) en het verdwijnen van insecten verdwijnen door luchtvervuiling in het bebouwd gebied. Na een dieptepunt in de jaren '90 is er plaatselijk weer een licht herstel. De stand is echter nog slechts de helft van halverwege de 20e eeuw.

Voedsel

  • Vangt vliegende insecten boven het water of langs bosranden. In steden vaak langs de windluwe kant van grote gebouwen.
  • De huiszwaluw foerageert tot gemiddeld 450 meter van het eigen nest .

Aandachtspunten

  • De huiszwaluw is in Nederland geheel afhankelijk van nestplaatsen aan gebouwen.
  • Laat oude nesten zitten, deze trekken huiszwaluwen aan.
  • De recente opkomst van de ‘nieuwe romantiek' in nieuwbouw met overstekende dakgoten en daklijsten biedt nieuwe nestplaatsen voor huiszwaluwen.
  • Ligging aan het water heeft over het algemeen een grotere voorkeur dan de windrichting, maar gevels op het noordwesten zijn het minst favoriet.
  • Door de afname van luchtvervuiling en toename van stedelijk groen in enkele Britse steden namen vliegende insecten én huiszwaluwen in aantal toe.